İşten Çıkarıldım — Tazminatımı Nasıl Alırım?

İş sözleşmesinin sona ermesi her koşulda tazminat hakkı doğurmaz. Ancak belirli koşulların varlığında kıdem ve ihbar tazminatı talep edilebilir.

Kıdem Tazminatına Hak Kazanma Koşulları

Aynı işverene bağlı en az 1 yıl çalışmış olmak ve aşağıdaki durumlardan birinin gerçekleşmesi gerekir:

• İşveren tarafından haklı neden gösterilmeksizin işten çıkarılmak
• İşçinin haklı sebeple istifası (ücret ödenmemesi, mobbing, güvensiz ortam)
• Evlilik nedeniyle kadın işçinin istifası (1 yıl içinde)
• Askerlik, emeklilik veya SGK aylığı bağlanması

İhbar Tazminatı

Önceden bildirim yapılmaksızın sözleşme feshedilirse ihbar tazminatı gündeme gelir. Kıdeme göre bildirim süreleri: 6 ay–1,5 yıl → 2 hafta; 1,5–3 yıl → 4 hafta; 3–6 yıl → 6 hafta; 6 yıl üzeri → 8 haftadır.

Arabuluculuk Zorunluluğu

İş hukuku alacaklarında dava açmadan önce arabuluculuğa başvurmak zorunludur. Fesih tarihinden itibaren 1 aylık başvuru süresi işlemeye başlar. Bu sürenin kaçırılması dava hakkını ortadan kaldırır.

Zamanaşımı

Kıdem ve ihbar tazminatı alacaklarında zamanaşımı 5 yıldır; fesih tarihinden itibaren başlar.

Kıdem Tazminatına Hak Kazanma Şartları

İş sözleşmenizin sona ermesinden sonra kıdem tazminatına hak kazanıp kazanmadığınız, feshin nasıl gerçekleştiğine bağlıdır. Her fesih biçimi kıdem tazminatı hakkı doğurmaz.

Kıdem tazminatı hakkının doğduğu başlıca durumlar şunlardır:

• İşverenin haklı sebep olmaksızın sözleşmeyi feshetmesi
• İşçinin iş sözleşmesini sağlık sebeplerine veya işverenin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışına dayanarak feshetmesi
• Muvazzaf askerlik hizmeti nedeniyle işten ayrılma
• Emeklilik veya yaşlılık aylığına hak kazanılması
• Kadın işçinin evlenmesinden itibaren 1 yıl içinde iş sözleşmesini feshetmesi
• İşçinin ölümü

İhbar Tazminatı Ne Zaman Ödenir?

İşveren, iş sözleşmesini yasal bildirim sürelerine uymaksızın sona erdirirse ihbar tazminatı ödemek zorundadır. Bildirim süreleri kıdeme göre 2 ila 8 hafta arasında değişir. İşveren bu süreyi kullandırmak yerine peşin ödeme yaparak sözleşmeyi derhal sona da erdirebilir.

İbraname Tehlikesi

İşten çıkarılma sırasında imzalatılan ibraname belgesi, hak ve alacaklarınızı sona erdirebilir. Hukuki geçerlilik açısından ibranamelerde dikkat edilmesi gereken kritik noktalar şunlardır:

• İbraname; iş sözleşmesinin feshinden itibaren en erken 1 ay sonra imzalanabilir — daha önce imzalanan ibranamelerin kısmen geçersizliği ileri sürülebilir
• İbranamede tazminat miktarı açıkça yazılmalı ve ödeme banka kanalıyla yapılmalıdır
• Baskı altında imzalanan ibranamelerin iptali için dava açılabilir

Arabuluculuk Zorunluluğu

2018 yılından itibaren iş hukuku uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabuluculuğa başvurmak zorunludur. Kıdem ve ihbar tazminatı, fazla mesai, yıllık izin ücreti gibi alacaklar için önce Arabuluculuk Bürosu'na başvurulmalı; uzlaşma sağlanamazsa mahkeme yoluna gidilmelidir.

Zamanaşımı Süresi

İş hukukunda alacak türlerine göre farklı zamanaşımı süreleri geçerlidir. Kıdem ve ihbar tazminatı alacakları için 5 yıllık zamanaşımı süresi uygulanır. Bu süre, fesih tarihinden itibaren başlar. Zamanaşımı dolmadan önce arabuluculuk başvurusu yapılması süreyi durdurur.

Haklarınızı Almak İçin Adımlar

1. Fesih bildirimini ve tazminat hesabını yazılı olarak isteyin
2. Hesabı kontrol edin — çıplak maaş yerine tüm düzenli ödemelerin dahil edildiğinden emin olun
3. İbraname imzalamadan önce hukuki danışmanlık alın
4. Anlaşma sağlanamazsa Arabuluculuk Bürosu'na başvurun
5. Arabuluculukta çözüm bulunamazsa İş Mahkemesi'nde dava açın

Sık Sorulan Sorular

İşveren tazminatı nakit öderse imzalatılan belge geçerli mi? Nakit ödeme tek başına ibraname geçerliliği için yeterli değildir. İbra, bankaya yatırım yoluyla ve fesihten en az 1 ay sonra yapılmalıdır.

İşe iade davası açmak kıdem tazminatını etkiler mi? İşe iade kazanılıp işe başlanırsa boşta geçen süre tazminat hesabında esas alınır. İşveren işe başlatmazsa işe başlatmama tazminatı kıdem tazminatına ek olarak ödenir.

İstifa ettikten sonra kıdem tazminatı alabilir miyim? Kural olarak alınamazsınız. Ancak işverenin ücret ödememesi, çalışma koşullarını ağırlaştırması gibi haklı sebeplerle yapılan fesihte kıdem tazminatı hakkı doğabilir.

Arabuluculukta anlaşırsam ne imzalanır? Arabuluculuk anlaşma belgesi imzalanır. Bu belge, mahkeme ilamı niteliğinde olup icra edilebilir.

Bu makale genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki tavsiye niteliği taşımaz.